Το burnout ή επαγγελματική εξουθένωση δεν είναι απλώς κούραση μετά από μια δύσκολη ημέρα. Είναι η κατάσταση που μπορεί να αναπτυχθεί όταν το εργασιακό στρες γίνεται χρόνιο και δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά.
Πώς αναγνωρίζουμε το burnout;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η επαγγελματική εξουθένωση χαρακτηρίζεται από τρεις βασικές διαστάσεις:
- Συναισθηματική και σωματική εξάντληση: νιώθουμε διαρκώς κουρασμένοι, ακόμη κι όταν ξεκουραζόμαστε.
- Αποστασιοποίηση από την εργασία: χάνουμε το ενδιαφέρον μας, γινόμαστε πιο αρνητικοί ή αισθανόμαστε αποσυνδεδεμένοι από όσα κάνουμε.
- Μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα: δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε, να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας ή να αντλήσουμε ικανοποίηση από την εργασία μας.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου και η αίσθηση ότι ακόμη και οι απλές καθημερινές απαιτήσεις μάς ξεπερνούν.
Γιατί δεν αρκεί να ξεκουραστούμε;
Η ξεκούραση είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί πάντα όταν οι συνθήκες που προκαλούν την εξάντληση παραμένουν ίδιες.
Ο υπερβολικός φόρτος, η έλλειψη υποστήριξης, οι συνεχείς απαιτήσεις και η δυσκολία να θέσουμε όρια μπορούν να συντηρούν την πίεση. Γι’ αυτό η αντιμετώπιση του burnout δεν αφορά μόνο την προσωπική αντοχή, αλλά και τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργαζόμαστε.
Πώς μπορούμε να αρχίσουμε να ανακάμπτουμε;
Η αρχή γίνεται όταν αναγνωρίζουμε την εξάντλησή μας χωρίς να την αντιμετωπίζουμε ως προσωπική αποτυχία.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε με τρία ουσιαστικά βήματα:
- Επαναξιολόγηση: Τι με εξαντλεί περισσότερο και τι χρειάζεται να αλλάξει;
- Όρια: Ποιες απαιτήσεις μπορώ να περιορίσω και πού χρειάζεται να ζητήσω βοήθεια;
- Υποστήριξη: Πώς μπορώ να εξασφαλίσω χρόνο για ξεκούραση και να μιλήσω σε κάποιον για όσα βιώνω;
Αν η εξάντληση επιμένει ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά μας, η συζήτηση με έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των δυσκολιών και στην αναζήτηση κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης.
Συχνά μαθαίνουμε να μετράμε την αξία μας με βάση όσα καταφέρνουμε και όσα αντέχουμε. Όμως, το να αντέχουμε συνεχώς δεν σημαίνει ότι είμαστε καλά.
Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στα όριά μας για να αναγνωρίσουμε ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Η φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι ανταμοιβή μετά την εξάντληση· είναι μια ανάγκη που αξίζει να λαμβάνουμε υπόψη εγκαίρως.
